Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik Yayımlandı
Enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda ticaretin güvenilir, şeffaf, etkin, adil, dürüst ve rekabetçi bir yapıda sürdürülmesi için söz konusu piyasalarda oluşabilecek piyasa bozucu davranışların önlenmesi amacıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (“EPDK”) tarafından hazırlanan, Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”) 14/02/2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Söz konusu yönetmelik 1 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girecektir.
İlgili yönetmeliğe buradan ulaşabilirsiniz.
Bu düzenleme, yalnızca enerji piyasası katılımcılarını değil, aynı zamanda çevresel piyasalarda faaliyet gösteren aktörleri de doğrudan etkileyecek niteliktedir. Düzenlemenin temel hedefi; 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun “Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler” başlıklı 18’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun (“EPK”) 16’ncı maddesine eklenen dokuzuncu fıkrayla getirilen yaptırımlara ilişkin usul ve esasları belirleyerek bilgi asimetrisini önlemek ve piyasa bozucu davranışlara karşı fırsat eşitliğini sağlamaktır.
Yayımlanan yeni Yönetmelik ile:
• Enerji piyasalarının yanı sıra çevresel piyasalar da ilk kez kapsamlı bir şeffaflık ve denetim mekanizmasına dahil edilmiş,
• Piyasa bozucu davranışların tanımı netleştirilmiş ve EPK’nın 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca kapsam ve koşulları belirlenen idari yaptırımlara ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş,
• Piyasa katılımcıları için fiyatları etkileyebilecek her türlü “dâhilî bilgiyi” anlık olarak paylaşma yükümlülüğü getirilmiş; bu amaçla Enerji Piyasaları İşletme A.Ş (“EPİAŞ”) bünyesinde Dâhilî Bilgi Platformu adı altında bir merkezi veri platformu kurulması kararlaştırılmış,
• Şeffaflık Platformu aracılığıyla, piyasa katılımcıları arasındaki fırsat eşitliği sağlanarak piyasadaki manipülasyonların önüne geçilmesi hedeflenmiş,
• Piyasa manipülasyonu veya dâhilî bilgi suistimali tespit edilen durumlarda, EPK’nın 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca kapsam ve koşulları belirlenen 25 milyon TL’yi aşan idari para cezaları ve işlemlerin askıya alınması gibi tedbirlere ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
İşbu bilgi notunda Yönetmelik ile getirilen yenilikler ve piyasalarda planlanan yeni dönem, ilgili başlıklar altında ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır.
1. Bilgi Asimetrisinin Önlenmesi ve Veri Paylaşım Esasları
Yönetmelik’in 5’inci maddesi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda dâhilî bilgilerin kamuya açıklanmasını sağlamak amacıyla EPİAŞ’ı Dâhilî Bilgi Platformu adında merkezi bir veri platformu işletmekle yükümlü kılmaktadır.
Bu platform üzerinden paylaşılması gereken dâhilî bilgiler; piyasa katılımcılarına ait üretim, depolama, tüketim ve iletim tesislerinin kapasite ve kullanım durumları ile basiret sahibi bir katılımcının alım-satım kararlarını etkileyebilecek her türlü kritik veriyi kapsamaktadır. Düzenleme uyarınca, platformda açıklanması gereken asgarî veriler, bu verilerin yayımlanma zamanı ve biçimi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (“Kurul”) tarafından belirlenirken; EPİAŞ veri güvenliğini sağlamakla, piyasa katılımcıları ise gerekli teknik altyapıyı kurarak yetkili kişileri bildirmekle sorumlu tutulmuştur.
Dâhilî Bilgi Platformu’nun temel işlevi, piyasa katılımcıları arasındaki bilgi asimetrisini önleyerek tüm oyuncuların fırsat eşitliği çerçevesinde faaliyet göstermesine olanak tanımaktır. Fiyatları etkileyebilecek nitelikteki bilgilerin zamanında ve doğru bir şekilde kamuoyuyla paylaşılması; ticaretin şeffaf, adil, güvenilir ve rekabetçi bir yapıda yürütülmesini garanti altına almaktadır.
Bu merkezi yapı sayesinde, piyasa bozucu davranışların ve bilgi suistimalinin önüne geçilmesi, böylece enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda sürdürülebilir bir piyasa etkinliğinin ve öngörülebilirliğinin sağlanması hedeflenmektedir.
2. Şeffaflık Platformu: Merkezi Veri Yönetimi ve Genel Piyasa Verilerinin Paylaşım Esasları
Yönetmelik’in 6’ncı maddesi ile enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda şeffaflığı ve öngörülebilirliği artırmak amacıyla genel piyasa verilerinin merkezi bir yapıda paylaşılmasını sağlayan Şeffaflık Platformu’nun kurulması, işletilmesi ve veri yayımlama esasları düzenlenmektedir.
Bu düzenleme ile EPİAŞ, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda dâhili bilgi kapsamı dışında kalan fiyat, hacim ve benzeri genel piyasa verilerini kamuoyuna sunmak amacıyla merkezi bir veri platformu işletmekle yükümlü kılınmıştır. Platformda hangi verilerin, ne zaman ve hangi biçimde yayımlanacağı EPDK tarafından belirlenmekte; EPİAŞ bu verileri ilgili kuruluşlardan temin etme yetkisine sahip bulunmaktadır. Platformun işleyişinde veri güvenliği esas olup, ticari sırlar ile piyasa katılımcılarının kimliğini açığa çıkaran verilerin yayımlanmaması temel kuraldır; ancak piyasanın geneli için kritik önem arz eden durumlar bu kuralın istisnasını oluşturmaktadır.
Şeffaflık Platformu'nun temel işlevi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda ticaretin şeffaf, güvenilir, adil ve rekabetçi bir şekilde yürütülmesini sağlamaktır. Sonuç olarak, bu düzenleme ile de piyasa bozucu davranışların önlenmesi ve piyasa etkinliğinin artırılması amacıyla gerekli veri altyapısının yasal bir temele dayandırılması yoluyla piyasanın daha öngörülebilir hale gelmesi amaçlanmaktadır.
3. Dâhilî Bilgilerin Açıklanması Yükümlülüğü, Geciktirme Koşulları ve İhlallere İlişkin Raporlama Esasları
Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde Dâhilî Bilgi, enerji ve çevre ürünleriyle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olmakla birlikte kamuya açıklanmamış, fakat kamuya açıklandığında bu ürünlerin fiyatlarını önemli ölçüde etkilemesi muhtemel olan gerçekleşmiş veya normal olarak gerçekleşmesi beklenen durum ve olaylar hakkındaki bilgi olarak tanımlanmaktadır.
Yönetmelik’in 7’nci maddesi ile piyasa katılımcılarının Kurul tarafından belirlenen dâhilî bilgileri ve bu bilgilerdeki her türlü değişikliği Dâhilî Bilgi Platformu’nda tam, doğru ve gecikmeksizin açıklama yükümlülüğü düzenlenmektedir.
Düzenleme, piyasa katılımcılarına kendi meşru menfaatlerini korumak amacıyla; kamuyu yanıltma olasılığının olmaması, söz konusu bilgilerin gizliliğini sağlaması ve bu bilgilere dayanarak enerji ve çevre ürünlerinin alım-satımına ilişkin kararlar vermemesi koşullarının tamamının sağlanması kaydıyla, açıklamanın geciktirilmesine yönelik bir istisna tanımaktadır. Katılımcının geciktirdiği dahili bilgiler ile geciktirme gerekçelerini EPİAŞ’a bildirmesi zorunlu olup geciktirme sebeplerinin yerinde bulunmaması veya açıklama yükümlülüğünün ihlal edilmesi durumunda EPİAŞ’ın raporlaması üzerine Kurum tarafından idari para cezası ve yaptırım süreçleri uygulanacaktır.
Bu düzenleme, dâhilî bilgilerin tam ve doğru bir içerikle paylaşılması, enerji piyasalarında şeffaf, adil ve rekabetçi bir ticaret ortamının tesis edilmesi ile piyasa manipülasyonu gibi bozucu faaliyetlerin engellenmesi açısından önemli bir denetim mekanizması sunmaktadır.
4. Dâhilî Bilgi Suistimali: Yasaklanan Faaliyetler ve Sorumluluk Sahibi Taraflar
Yönetmelik’in 8’inci maddesi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda dâhilî bilgiye sahip olan kişilerin bu bilgiyi haksız avantaj sağlayacak şekilde kullanmalarını kesin bir dille yasaklamaktadır. Düzenleme uyarınca; dâhilî bilgiyi kullanarak işlem yapmak, bu bilgiyi mesleki gereklilikler dışında başkalarıyla paylaşmak veya bu bilgiye dayanarak üçüncü kişilere tavsiyelerde bulunmak "dâhilî bilgi suistimali" olarak tanımlanmaktadır.
Bu yasakların muhatabı; piyasa katılımcılarının yöneticileri ve pay sahiplerinden, görevleri gereği bilgiye erişen kişilere, hatta bilginin niteliğini bilmesi gereken veya yasadışı yollarla edinen kişilere kadar oldukça geniş bir kitleyi kapsamaktadır. Ayrıca, suistimalin bir tüzel kişi tarafından işlenmesi durumunda, karar sürecine dâhil olan gerçek kişilerin de doğrudan yaptırıma tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu düzenlemeler ile fiyatları etkileme potansiyeli olan bilgilerin sızdırılmasının veya suistimal edilmesinin önüne geçilmesi amaçlamaktadır. Suistimal fiilleri için öngörülen, piyasa katılımcıları adına 25 milyon lirayı, gerçek kişiler adına ise 2,5 milyon lirayı aşan ağır idari para cezaları ile bu yasakların caydırıcılığı artırılmaktadır.
5. Piyasa Manipülasyonu ve Yanıltıcı Bilgi Yayma Yasağı
Yönetmelik’in 9’uncu maddesi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda piyasa manipülasyonu teşkil eden fiilleri ve bu fiillere yönelik girişimleri kapsamlı bir şekilde tanımlamaktadır.
Bu düzenleme uyarınca enerji veya çevre ürünleriyle ilgili olarak;
- ürünlerin arzı, talebi veya fiyatı hakkında yanlış veya yanıltıcı işaretler vermek,
- haklı bir gerekçe olmaksızın fiyatları yapay seviyelere taşımak,
- hileli yöntemlerle ürünlerin arzı, talep ve fiyatlarıyla ilgili yanlış veya yanıltıcı işaretler vermek,
- piyasa kurallarını suistimal ederek ya da diğer katılımcıları zararına olacak şekilde teklif vermek, işlem yapmak, mevcut teklifi veya işlemi değiştirmek ya da iptal etmek veya teklifler arasında bağ kurmak piyasa manipülasyonu sayılmaktadır.
Ayrıca, medya veya internet aracılığıyla yanıltıcı bilgi yaymak da bu kapsamda yasaklanmış olup, fiilin bir tüzel kişi tarafından işlenmesi hâlinde karara dâhil olan gerçek kişilerin de doğrudan yaptırıma tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.
Bu düzenlemenin temel işlevi, piyasa fiyatlarının suni müdahalelerle bozulmasını engellemektir.
EPK’nın 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası ve Yönetmelik hükümleri uyarınca kapsam ve koşulları belirlenen manipülatif faaliyetler için 25 milyon Türk lirasını aşan ağır idari para cezaları ve geçici işlem yasağı gibi ciddi tedbirler öngörülmüştür. Söz konusu tedbirlerle piyasa disiplinini tesis ederek şeffaf bir yatırım ortamı oluşturulması hedeflenmektedir.
6. Piyasa Katılımcılarının Görev ve Sorumlulukları
Yönetmelik’in 10’uncu maddesi, piyasa katılımcılarına enerji piyasalarında ve çevresel piyasaların güvenli ve şeffaf bir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla kritik görev ve sorumluluklar yüklemektedir.
Bu düzenleme uyarınca katılımcılar; dâhilî bilgileri tespit etmek, muhafaza etmek ve bunları Dâhilî Bilgi Platformu üzerinden etkin bir şekilde açıklamak ve Dâhilî Bilgi Platformunda işlem yapmaya yetkili kişileri EPİAŞ’a bildirmekle yükümlü kılınmıştır.
Ayrıca, piyasa bozucu davranışlara ilişkin herhangi bir şüphe veya bilgi durumunda Kurum ve ilgili piyasa işletmecisine ivedilikle bildirimde bulunmak, denetim veya gözetim faaliyetleri kapsamında talep edilen tüm bilgi ve belgeleri eksiksiz ve süresinde sunmak ile yükümlüdür.
Bu düzenleme, piyasa manipülasyonu ve dâhilî bilgi suistimali gibi bozucu faaliyetlerin engellenmesi için yasal bir denetim altyapısı oluşturarak, enerji piyasalarında güvenilir bir yapının sürdürülmesini garanti altına almaktadır.
7. Piyasa ve Sistem İşletmecilerinin Görev ve Sorumlulukları
Yönetmelik’in 11’inci maddesi, piyasa işletmecilerine işlettikleri piyasalarda güvenilir, şeffaf ve rekabetçi bir ticaret ortamı sağlamak amacıyla bünyelerinde uzmanlaşmış bir “piyasa gözetim birimi” kurma ve işletme yükümlülüğü getirmektedir.
Düzenlemeye göre piyasa işletmecileri, piyasa katılımcılarından doğrudan bilgi ve belge talep etme yetkisine sahip kılınmış olup, gözetim faaliyetleri sonucunda saptanan şüpheli durumları gecikmeksizin Kurum’a raporlamakla görevlendirilmiştir.
Her bir sistem işletmecisi ise, gözetim yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi için gerekli verileri piyasa işletmecilerine sağlamakla yükümlü tutulmuşken; her iki işletmeci türü de Kurum’un denetim faaliyetleri için ihtiyaç duyduğu verilere sürekli ve gerçek zamanlı erişim imkânı sunacak teknik altyapıyı kurmakla sorumlu tutulmuştur.
Piyasa ve sistem işletmecileri arasındaki veri paylaşımını zorunlu kılan ve bu verileri Kurum’un doğrudan denetimine açan bu yapı, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda denetim boşluklarını ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.
8. Gözetim ve Denetim Mekanizması: İdarî Yaptırım Rejimi ve Caydırıcı Tedbirler
Yönetmelik’in 12, 13 ve 14’üncü maddeleri, piyasa bozucu davranışların tespiti, cezalandırılması ve piyasa üzerindeki olumsuz etkilerinin sınırlandırılmasına yönelik bütüncül bir denetim ve yaptırım altyapısı kurmaktadır.
Kurum, gözetim ve denetim faaliyetlerini re’sen veya ihbar üzerine yürütme yetkisine sahip olup; bu süreçte yerinde inceleme yapma, piyasa katılımcılarının bilgi sistemlerine erişme ve her türlü belgeyi talep etme gibi geniş yetkilerle donatılmıştır.
Yönetmelik’in 13’üncü maddesinde Yönetmelik kapsamında tespit edilen ihlallerde, ağır idari para cezaları öngörülmekte; öngörülen azamî ceza tutarları bakımından, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında güncellenmiş tutarların esas alınacağı belirtilmektedir.
EPK ve Yönetmelik hükümlerine aykırı fiiller işlenmesi suretiyle menfaat elde edilmesi veya zarara sebebiyet verilmesi durumunda ise temin edilen menfaat veya oluşan zararın büyüklüğüne göre bu cezalar iki katından az olmamak üzere uygulanabilecektir. Ceza miktarı tayin edilirken ihlalin süresi, piyasa fiyatlarına etkisi ve failin net satış hasılatı gibi objektif kriterler dikkate alınarak adil bir yaptırım süreci işletilmektedir.
Bu düzenlemenin temel işlevi, sadece ihlal sonrası cezalandırma değil, aynı zamanda piyasa sağlığını korumaya yönelik aktif bir denetim ve müdahale imkânı sağlamaktır.
Enerji piyasaları ve çevresel piyasalarda piyasa bozucu davranışlarda bulunulduğunun kuvvetli şüphesi veya tespiti durumunda Kurul;
• ilave teminat talebi,
• alacaklara bloke konulması,
• tekliflerin askıya alınması veya
• geçici işlem yasağı
gibi koruyucu tedbirleri ivedilikle uygulama yetkisine sahiptir.
Piyasa işletmecileri tarafından uygulanan tedbir işlemi derhâl Kurul onayına sunulur. Kurul söz konusu tedbirlerin devamına, değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar vermeye ya da piyasaların etkin ve sağlıklı işleyişini teminen başkaca tedbirler almaya yetkilidir.
9. Rehber Hazırlanması, Yürürlük Tarihi ve Yönetmeliğin Yürütülmesine İlişkin Esaslar
Yönetmelik’in son bölümü, uygulamanın sahada sağlıklı bir şekilde hayata geçirilmesi için gereken rehberlik mekanizmasını, yürürlük takvimini ve idari sorumluluğu düzenlemektedir. Bu çerçevede EPDK, piyasa katılımcılarına dâhilî bilgiler ve piyasa bozucu davranışlar konusunda yol göstermek, uygulama birliği sağlamak ve belirsizlikleri gidermek amacıyla bir rehber hazırlayıp yayımlamakla yükümlü kılınmış ve Yönetmelik hükümlerinin yürütülmesinden EPDK Başkanının sorumlu olduğu düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in resmen yürürlüğe gireceği tarih 1 Haziran 2026 olarak belirlenmiştir.
Daha fazla bilgi ve destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İlgili yönetmeliğe buradan ulaşabilirsiniz.
Bu düzenleme, yalnızca enerji piyasası katılımcılarını değil, aynı zamanda çevresel piyasalarda faaliyet gösteren aktörleri de doğrudan etkileyecek niteliktedir. Düzenlemenin temel hedefi; 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun “Değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler” başlıklı 18’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun (“EPK”) 16’ncı maddesine eklenen dokuzuncu fıkrayla getirilen yaptırımlara ilişkin usul ve esasları belirleyerek bilgi asimetrisini önlemek ve piyasa bozucu davranışlara karşı fırsat eşitliğini sağlamaktır.
Yayımlanan yeni Yönetmelik ile:
• Enerji piyasalarının yanı sıra çevresel piyasalar da ilk kez kapsamlı bir şeffaflık ve denetim mekanizmasına dahil edilmiş,
• Piyasa bozucu davranışların tanımı netleştirilmiş ve EPK’nın 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca kapsam ve koşulları belirlenen idari yaptırımlara ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş,
• Piyasa katılımcıları için fiyatları etkileyebilecek her türlü “dâhilî bilgiyi” anlık olarak paylaşma yükümlülüğü getirilmiş; bu amaçla Enerji Piyasaları İşletme A.Ş (“EPİAŞ”) bünyesinde Dâhilî Bilgi Platformu adı altında bir merkezi veri platformu kurulması kararlaştırılmış,
• Şeffaflık Platformu aracılığıyla, piyasa katılımcıları arasındaki fırsat eşitliği sağlanarak piyasadaki manipülasyonların önüne geçilmesi hedeflenmiş,
• Piyasa manipülasyonu veya dâhilî bilgi suistimali tespit edilen durumlarda, EPK’nın 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca kapsam ve koşulları belirlenen 25 milyon TL’yi aşan idari para cezaları ve işlemlerin askıya alınması gibi tedbirlere ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
İşbu bilgi notunda Yönetmelik ile getirilen yenilikler ve piyasalarda planlanan yeni dönem, ilgili başlıklar altında ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır.
1. Bilgi Asimetrisinin Önlenmesi ve Veri Paylaşım Esasları
Yönetmelik’in 5’inci maddesi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda dâhilî bilgilerin kamuya açıklanmasını sağlamak amacıyla EPİAŞ’ı Dâhilî Bilgi Platformu adında merkezi bir veri platformu işletmekle yükümlü kılmaktadır.
Bu platform üzerinden paylaşılması gereken dâhilî bilgiler; piyasa katılımcılarına ait üretim, depolama, tüketim ve iletim tesislerinin kapasite ve kullanım durumları ile basiret sahibi bir katılımcının alım-satım kararlarını etkileyebilecek her türlü kritik veriyi kapsamaktadır. Düzenleme uyarınca, platformda açıklanması gereken asgarî veriler, bu verilerin yayımlanma zamanı ve biçimi Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (“Kurul”) tarafından belirlenirken; EPİAŞ veri güvenliğini sağlamakla, piyasa katılımcıları ise gerekli teknik altyapıyı kurarak yetkili kişileri bildirmekle sorumlu tutulmuştur.
Dâhilî Bilgi Platformu’nun temel işlevi, piyasa katılımcıları arasındaki bilgi asimetrisini önleyerek tüm oyuncuların fırsat eşitliği çerçevesinde faaliyet göstermesine olanak tanımaktır. Fiyatları etkileyebilecek nitelikteki bilgilerin zamanında ve doğru bir şekilde kamuoyuyla paylaşılması; ticaretin şeffaf, adil, güvenilir ve rekabetçi bir yapıda yürütülmesini garanti altına almaktadır.
Bu merkezi yapı sayesinde, piyasa bozucu davranışların ve bilgi suistimalinin önüne geçilmesi, böylece enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda sürdürülebilir bir piyasa etkinliğinin ve öngörülebilirliğinin sağlanması hedeflenmektedir.
2. Şeffaflık Platformu: Merkezi Veri Yönetimi ve Genel Piyasa Verilerinin Paylaşım Esasları
Yönetmelik’in 6’ncı maddesi ile enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda şeffaflığı ve öngörülebilirliği artırmak amacıyla genel piyasa verilerinin merkezi bir yapıda paylaşılmasını sağlayan Şeffaflık Platformu’nun kurulması, işletilmesi ve veri yayımlama esasları düzenlenmektedir.
Bu düzenleme ile EPİAŞ, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda dâhili bilgi kapsamı dışında kalan fiyat, hacim ve benzeri genel piyasa verilerini kamuoyuna sunmak amacıyla merkezi bir veri platformu işletmekle yükümlü kılınmıştır. Platformda hangi verilerin, ne zaman ve hangi biçimde yayımlanacağı EPDK tarafından belirlenmekte; EPİAŞ bu verileri ilgili kuruluşlardan temin etme yetkisine sahip bulunmaktadır. Platformun işleyişinde veri güvenliği esas olup, ticari sırlar ile piyasa katılımcılarının kimliğini açığa çıkaran verilerin yayımlanmaması temel kuraldır; ancak piyasanın geneli için kritik önem arz eden durumlar bu kuralın istisnasını oluşturmaktadır.
Şeffaflık Platformu'nun temel işlevi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda ticaretin şeffaf, güvenilir, adil ve rekabetçi bir şekilde yürütülmesini sağlamaktır. Sonuç olarak, bu düzenleme ile de piyasa bozucu davranışların önlenmesi ve piyasa etkinliğinin artırılması amacıyla gerekli veri altyapısının yasal bir temele dayandırılması yoluyla piyasanın daha öngörülebilir hale gelmesi amaçlanmaktadır.
3. Dâhilî Bilgilerin Açıklanması Yükümlülüğü, Geciktirme Koşulları ve İhlallere İlişkin Raporlama Esasları
Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde Dâhilî Bilgi, enerji ve çevre ürünleriyle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olmakla birlikte kamuya açıklanmamış, fakat kamuya açıklandığında bu ürünlerin fiyatlarını önemli ölçüde etkilemesi muhtemel olan gerçekleşmiş veya normal olarak gerçekleşmesi beklenen durum ve olaylar hakkındaki bilgi olarak tanımlanmaktadır.
Yönetmelik’in 7’nci maddesi ile piyasa katılımcılarının Kurul tarafından belirlenen dâhilî bilgileri ve bu bilgilerdeki her türlü değişikliği Dâhilî Bilgi Platformu’nda tam, doğru ve gecikmeksizin açıklama yükümlülüğü düzenlenmektedir.
Düzenleme, piyasa katılımcılarına kendi meşru menfaatlerini korumak amacıyla; kamuyu yanıltma olasılığının olmaması, söz konusu bilgilerin gizliliğini sağlaması ve bu bilgilere dayanarak enerji ve çevre ürünlerinin alım-satımına ilişkin kararlar vermemesi koşullarının tamamının sağlanması kaydıyla, açıklamanın geciktirilmesine yönelik bir istisna tanımaktadır. Katılımcının geciktirdiği dahili bilgiler ile geciktirme gerekçelerini EPİAŞ’a bildirmesi zorunlu olup geciktirme sebeplerinin yerinde bulunmaması veya açıklama yükümlülüğünün ihlal edilmesi durumunda EPİAŞ’ın raporlaması üzerine Kurum tarafından idari para cezası ve yaptırım süreçleri uygulanacaktır.
Bu düzenleme, dâhilî bilgilerin tam ve doğru bir içerikle paylaşılması, enerji piyasalarında şeffaf, adil ve rekabetçi bir ticaret ortamının tesis edilmesi ile piyasa manipülasyonu gibi bozucu faaliyetlerin engellenmesi açısından önemli bir denetim mekanizması sunmaktadır.
4. Dâhilî Bilgi Suistimali: Yasaklanan Faaliyetler ve Sorumluluk Sahibi Taraflar
Yönetmelik’in 8’inci maddesi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda dâhilî bilgiye sahip olan kişilerin bu bilgiyi haksız avantaj sağlayacak şekilde kullanmalarını kesin bir dille yasaklamaktadır. Düzenleme uyarınca; dâhilî bilgiyi kullanarak işlem yapmak, bu bilgiyi mesleki gereklilikler dışında başkalarıyla paylaşmak veya bu bilgiye dayanarak üçüncü kişilere tavsiyelerde bulunmak "dâhilî bilgi suistimali" olarak tanımlanmaktadır.
Bu yasakların muhatabı; piyasa katılımcılarının yöneticileri ve pay sahiplerinden, görevleri gereği bilgiye erişen kişilere, hatta bilginin niteliğini bilmesi gereken veya yasadışı yollarla edinen kişilere kadar oldukça geniş bir kitleyi kapsamaktadır. Ayrıca, suistimalin bir tüzel kişi tarafından işlenmesi durumunda, karar sürecine dâhil olan gerçek kişilerin de doğrudan yaptırıma tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu düzenlemeler ile fiyatları etkileme potansiyeli olan bilgilerin sızdırılmasının veya suistimal edilmesinin önüne geçilmesi amaçlamaktadır. Suistimal fiilleri için öngörülen, piyasa katılımcıları adına 25 milyon lirayı, gerçek kişiler adına ise 2,5 milyon lirayı aşan ağır idari para cezaları ile bu yasakların caydırıcılığı artırılmaktadır.
5. Piyasa Manipülasyonu ve Yanıltıcı Bilgi Yayma Yasağı
Yönetmelik’in 9’uncu maddesi, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda piyasa manipülasyonu teşkil eden fiilleri ve bu fiillere yönelik girişimleri kapsamlı bir şekilde tanımlamaktadır.
Bu düzenleme uyarınca enerji veya çevre ürünleriyle ilgili olarak;
- ürünlerin arzı, talebi veya fiyatı hakkında yanlış veya yanıltıcı işaretler vermek,
- haklı bir gerekçe olmaksızın fiyatları yapay seviyelere taşımak,
- hileli yöntemlerle ürünlerin arzı, talep ve fiyatlarıyla ilgili yanlış veya yanıltıcı işaretler vermek,
- piyasa kurallarını suistimal ederek ya da diğer katılımcıları zararına olacak şekilde teklif vermek, işlem yapmak, mevcut teklifi veya işlemi değiştirmek ya da iptal etmek veya teklifler arasında bağ kurmak piyasa manipülasyonu sayılmaktadır.
Ayrıca, medya veya internet aracılığıyla yanıltıcı bilgi yaymak da bu kapsamda yasaklanmış olup, fiilin bir tüzel kişi tarafından işlenmesi hâlinde karara dâhil olan gerçek kişilerin de doğrudan yaptırıma tabi tutulacağı hükme bağlanmıştır.
Bu düzenlemenin temel işlevi, piyasa fiyatlarının suni müdahalelerle bozulmasını engellemektir.
EPK’nın 16’ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası ve Yönetmelik hükümleri uyarınca kapsam ve koşulları belirlenen manipülatif faaliyetler için 25 milyon Türk lirasını aşan ağır idari para cezaları ve geçici işlem yasağı gibi ciddi tedbirler öngörülmüştür. Söz konusu tedbirlerle piyasa disiplinini tesis ederek şeffaf bir yatırım ortamı oluşturulması hedeflenmektedir.
6. Piyasa Katılımcılarının Görev ve Sorumlulukları
Yönetmelik’in 10’uncu maddesi, piyasa katılımcılarına enerji piyasalarında ve çevresel piyasaların güvenli ve şeffaf bir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla kritik görev ve sorumluluklar yüklemektedir.
Bu düzenleme uyarınca katılımcılar; dâhilî bilgileri tespit etmek, muhafaza etmek ve bunları Dâhilî Bilgi Platformu üzerinden etkin bir şekilde açıklamak ve Dâhilî Bilgi Platformunda işlem yapmaya yetkili kişileri EPİAŞ’a bildirmekle yükümlü kılınmıştır.
Ayrıca, piyasa bozucu davranışlara ilişkin herhangi bir şüphe veya bilgi durumunda Kurum ve ilgili piyasa işletmecisine ivedilikle bildirimde bulunmak, denetim veya gözetim faaliyetleri kapsamında talep edilen tüm bilgi ve belgeleri eksiksiz ve süresinde sunmak ile yükümlüdür.
Bu düzenleme, piyasa manipülasyonu ve dâhilî bilgi suistimali gibi bozucu faaliyetlerin engellenmesi için yasal bir denetim altyapısı oluşturarak, enerji piyasalarında güvenilir bir yapının sürdürülmesini garanti altına almaktadır.
7. Piyasa ve Sistem İşletmecilerinin Görev ve Sorumlulukları
Yönetmelik’in 11’inci maddesi, piyasa işletmecilerine işlettikleri piyasalarda güvenilir, şeffaf ve rekabetçi bir ticaret ortamı sağlamak amacıyla bünyelerinde uzmanlaşmış bir “piyasa gözetim birimi” kurma ve işletme yükümlülüğü getirmektedir.
Düzenlemeye göre piyasa işletmecileri, piyasa katılımcılarından doğrudan bilgi ve belge talep etme yetkisine sahip kılınmış olup, gözetim faaliyetleri sonucunda saptanan şüpheli durumları gecikmeksizin Kurum’a raporlamakla görevlendirilmiştir.
Her bir sistem işletmecisi ise, gözetim yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi için gerekli verileri piyasa işletmecilerine sağlamakla yükümlü tutulmuşken; her iki işletmeci türü de Kurum’un denetim faaliyetleri için ihtiyaç duyduğu verilere sürekli ve gerçek zamanlı erişim imkânı sunacak teknik altyapıyı kurmakla sorumlu tutulmuştur.
Piyasa ve sistem işletmecileri arasındaki veri paylaşımını zorunlu kılan ve bu verileri Kurum’un doğrudan denetimine açan bu yapı, enerji piyasalarında ve çevresel piyasalarda denetim boşluklarını ortadan kaldırmayı hedeflemektedir.
8. Gözetim ve Denetim Mekanizması: İdarî Yaptırım Rejimi ve Caydırıcı Tedbirler
Yönetmelik’in 12, 13 ve 14’üncü maddeleri, piyasa bozucu davranışların tespiti, cezalandırılması ve piyasa üzerindeki olumsuz etkilerinin sınırlandırılmasına yönelik bütüncül bir denetim ve yaptırım altyapısı kurmaktadır.
Kurum, gözetim ve denetim faaliyetlerini re’sen veya ihbar üzerine yürütme yetkisine sahip olup; bu süreçte yerinde inceleme yapma, piyasa katılımcılarının bilgi sistemlerine erişme ve her türlü belgeyi talep etme gibi geniş yetkilerle donatılmıştır.
Yönetmelik’in 13’üncü maddesinde Yönetmelik kapsamında tespit edilen ihlallerde, ağır idari para cezaları öngörülmekte; öngörülen azamî ceza tutarları bakımından, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında güncellenmiş tutarların esas alınacağı belirtilmektedir.
EPK ve Yönetmelik hükümlerine aykırı fiiller işlenmesi suretiyle menfaat elde edilmesi veya zarara sebebiyet verilmesi durumunda ise temin edilen menfaat veya oluşan zararın büyüklüğüne göre bu cezalar iki katından az olmamak üzere uygulanabilecektir. Ceza miktarı tayin edilirken ihlalin süresi, piyasa fiyatlarına etkisi ve failin net satış hasılatı gibi objektif kriterler dikkate alınarak adil bir yaptırım süreci işletilmektedir.
Bu düzenlemenin temel işlevi, sadece ihlal sonrası cezalandırma değil, aynı zamanda piyasa sağlığını korumaya yönelik aktif bir denetim ve müdahale imkânı sağlamaktır.
Enerji piyasaları ve çevresel piyasalarda piyasa bozucu davranışlarda bulunulduğunun kuvvetli şüphesi veya tespiti durumunda Kurul;
• ilave teminat talebi,
• alacaklara bloke konulması,
• tekliflerin askıya alınması veya
• geçici işlem yasağı
gibi koruyucu tedbirleri ivedilikle uygulama yetkisine sahiptir.
Piyasa işletmecileri tarafından uygulanan tedbir işlemi derhâl Kurul onayına sunulur. Kurul söz konusu tedbirlerin devamına, değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar vermeye ya da piyasaların etkin ve sağlıklı işleyişini teminen başkaca tedbirler almaya yetkilidir.
9. Rehber Hazırlanması, Yürürlük Tarihi ve Yönetmeliğin Yürütülmesine İlişkin Esaslar
Yönetmelik’in son bölümü, uygulamanın sahada sağlıklı bir şekilde hayata geçirilmesi için gereken rehberlik mekanizmasını, yürürlük takvimini ve idari sorumluluğu düzenlemektedir. Bu çerçevede EPDK, piyasa katılımcılarına dâhilî bilgiler ve piyasa bozucu davranışlar konusunda yol göstermek, uygulama birliği sağlamak ve belirsizlikleri gidermek amacıyla bir rehber hazırlayıp yayımlamakla yükümlü kılınmış ve Yönetmelik hükümlerinin yürütülmesinden EPDK Başkanının sorumlu olduğu düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in resmen yürürlüğe gireceği tarih 1 Haziran 2026 olarak belirlenmiştir.
Daha fazla bilgi ve destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
PDF İndirin
s.kayikci@lbfpartners.com
