Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik Yayımlandı
Sera gazı emisyonlarının piyasa temelli bir mekanizma ile azaltımını teşvik etmek amacıyla kurulacak ve işletilecek Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi piyasasına (“ETS piyasası”) ve İşlem Kayıt Sistemine (“İKS”) dair usul ve esasları belirlemek amacıyla hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”), 21/10/2026 tarih ve 33407 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmelik, 14/03/2013 tarih ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 11’inci maddesi ile 02/07/2025 tarih ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 10’uncu maddesine dayanılarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (“EPDK”) tarafından hazırlanmıştır. 27/08/2026 tarih ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (“TR ETS Yönetmeliği”) ile birlikte uygulanacak olan Yönetmelik, sistemin piyasa ayağını düzenlemektedir.
Yönetmelik ile Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin (“EPİAŞ”) Piyasa İşletmecisi sıfatıyla işleteceği ETS piyasasının birincil ve ikincil piyasalarının işleyişine, tahsisatların ihracı, transferi, iptali, ilgası ve itfası gibi işlemlerin kaydedildiği İKS’ye ve piyasa katılımcılarının teminat, uzlaştırma ve faturalama süreçlerine ilişkin esaslar düzenlenmektedir.
Bu düzenlemeler piyasa işleyişinin hukuki çerçevesini oluşturmakla birlikte, Yönetmelik’in yürürlüğe girmesi İKS ile birincil ve spot tahsisat piyasalarının aynı tarihte işlemlere açıldığı anlamına gelmemektedir. Nitekim Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesi uyarınca, bu altyapı ve piyasalar faaliyete başlayıncaya kadar ETS Piyasası Yönetim Sistemi (“ETSPYS”) üzerinde teslimat, faturalama ve ödeme yükümlülüğü doğurmayan sanal uygulama yapılması öngörülmüştür.
Yayımlanan Yönetmelik’le:
Yönetmelik’in öne çıkan düzenlemeleri aşağıda açıklanmaktadır.
I. Temel Kavramlar ve Genel Esaslar
Yönetmelik, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (“TR ETS”) işleyişini, sera gazı emisyonlarına net sıfır hedefine uygun bir üst sınır belirlenmesi ve bu sınıra dayalı olarak tahsisatların alınıp satılması esasına dayandırmaktadır. “Tahsisat”, misli nitelikte, devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkını ifade etmektedir. Tahsisatlar, TR ETS Yönetmeliği’nde belirtilen süreler boyunca geçerli olup geçerlilik süresi sonunda itfa edilmemiş olanlar İKS üzerinden ilga edilecektir.
ETS piyasası kapsamında Piyasa İşletmecisi, tahsisatların ihale yöntemiyle dağıtımını sağlayan birincil piyasayı ve tahsisatların alınıp satıldığı ikincil piyasaları işletmektedir. Birincil ve ikincil piyasalardaki tüm işlemler, Piyasa İşletmecisi tarafından işletilen ETSPYS üzerinden gerçekleştirilecek; Piyasa İşletmecisi faaliyetlerini İklim Değişikliği Başkanlığı (“İDB”) ve EPDK ile koordinasyon ve haberleşme içinde yürütecektir. Piyasa katılımcıları arasındaki tahsisat ikili anlaşmalarına dair bilgiler de Piyasa İşletmecisine bildirilecektir. Piyasa İşletmecisi, piyasaları ve İKS’yi eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin, şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde işletecek; İKS, birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası katılım anlaşmalarını hazırlayarak EPDK onayına sunacaktır. Birincil ve ikincil piyasalarda merkezi karşı taraf sıfatıyla alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt edecektir.
Yönetmelik ayrıca ETS kapsamındaki yükümlülüklerin takibine bağlı bazı işlem kısıtlamaları öngörmektedir. Buna göre, doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmadığı İDB tarafından Piyasa İşletmecisine bildirilen piyasa katılımcıları, İKS hesaplarındaki tahsisatlar üzerinde teslim yükümlülüğünün ifası dışında işlem yapamayacaktır. Raporun sunulduğunun İDB tarafından bildirilmesi üzerine işlem kısıtlaması kaldırılacaktır. TR ETS kapsamı dışında kaldığı İDB tarafından Piyasa İşletmecisine bildirilen tesisler ise tahsisat teslim yükümlülüklerini yerine getirdikten sonra hesaplarında tahsisat bulunması hâlinde ikincil piyasalarda ve tahsisat ikili anlaşmaları kapsamında yalnızca satış yönlü işlem yapabilecektir. Ertesi sistem yılı için kapsam dışında kalmalarına rağmen tahsisat açığı bulunması hâlinde ise ihtiyaç duyulan tahsisat miktarı kadar birincil ve ikincil piyasalarda ve tahsisat ikili anlaşmaları kapsamında yalnızca alış yönlü işlem yapabilecektir.
Piyasanın fiyat istikrarına ilişkin olarak, ihtiyaç duyulması hâlinde uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyatı aralıklarının belirlenmesinde Karbon Piyasası Kurulu (“KPK”) yetkili kılınmıştır. Bu aralıklar ek rezerv ihalesi ile Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizmasında uygulanmayacak, KPK kararları İDB ve Piyasa İşletmecisi tarafından internet sayfalarında ilan edilecektir.
II. İşlem Kayıt Sistemi ve Piyasalara Kayıt Süreçleri
İKS, tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, başka bir hesaba transferi, iptali, ilgası ve itfası işlemlerinin yapıldığı ve bu işlemlerin tesis bazında hesaplarda elektronik olarak izlendiği sistemdir. İKS kapsamında İDB, Piyasa İşletmecisi ve işletmeler adına hesaplar açılacak; tahsisatlar Ulusal Tahsisat Planı kapsamında belirlenen miktara göre İDB adına açılan hesaba ihraç edilecek ve ihraç edilen tahsisatların ihale takviminde belirlenen miktarı ihale hesabına aktarılacaktır. Ayrıca tahsisatların ilgili uygulama döneminin sonraki yıllarında kullanılması (bankalama), aynı uygulama dönemi içindeki sonraki yıllara ait tahsisatların yükümlülük yılı için kullanılması (ödünç alma) ve ek rezerv ihalesi ile Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizmasına ilişkin başvuruların alınması işlemleri de İKS üzerinden yürütülecektir. İhraç, kayıt, transfer ve itfa işlemleri hafta sonlarında, resmî tatil günlerinde ve yarım gün resmî tatil olan iş günlerinde yapılmayacak; tam iş günlerinde saat 10.00-17.00 arasında gerçekleştirilecektir.
ETS kapsamındaki işletmelerin İKS’de hesap açtırması zorunludur. Hesaplar işletme adına açılacak ve her bir işletme, işletmeye bağlı tesis veya tesisler adına işlem gerçekleştirecektir. Hesap açılabilmesi için merkezi uzlaştırma kuruluşu katılımcı anlaşmasının imzalanması, ETSPYS üzerinden Piyasa İşletmecisine başvuruda bulunulması ve İKS katılım anlaşmasının imzalanması gerekmektedir. Başvuruda işletme kayıt formu, belgelerde imzası bulunan kişilerin yetki belgelerinin aslı veya noter onaylı sureti, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği ve İKS katılım anlaşması sunulacaktır.
Piyasa İşletmecisi, başvuru dosyasını başvuru tarihini izleyen 10 (on) iş günü içinde inceleyecek ve eksiklikler için başvuru sahibine 10 (on) iş günü süre verecektir. Eksikliklerini zamanında tamamlamayan işletmelerin kayıt işlemi yapılmayacak ve bu işletmelerin yeniden başvuruda bulunması gerekecektir.
Birincil piyasada veya spot tahsisat piyasasında işlem yapabilmek için İKS’de hesap açılması ve Piyasa İşletmecisi ile ilgili piyasaya ait katılım anlaşmasının imzalanması gerekmektedir. Her iki piyasaya ilişkin kayıt başvuruları da ETSPYS üzerinden yapılacaktır.
Ücretsiz tahsisatlar, ETS mevzuatı doğrultusunda İDB’ye yapılan başvuru ve onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından, İKS üzerinden piyasa katılımcılarının ilgili tesislerine ait hesaplara aktarılacaktır. Ücretsiz tahsisatlar, bir piyasa katılımcısının kendi tesisleri arasında transfer işlemine, tahsisat ikili anlaşmalarına ve ikincil piyasalar aracılığıyla satışa konu edilebilecektir.
III. Birincil Piyasa ve İhale Süreci
Birincil piyasa, İDB tarafından belirlenen ihale takvimine uygun şekilde ihale yöntemiyle işletilecek, Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra 15 (on beş) iş günü içinde ihale takvimi Piyasa İşletmecisinin internet sayfasında ilan edilecektir. İhalelerde yalnızca alış yönlü teklif sunulabilecek, tahsisatlar tek satıcı modeli uygulanarak piyasa katılımcılarının erişimine sunulacaktır. Asgari teklif büyüklüğü 1 lot olup 1 lot 100 tahsisata, 1 tahsisat ise 1 ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyon değerine karşılık gelmektedir. Tekliflerde fiyatlar Türk lirası/ton karbondioksit eşdeğeri (“TL/tCO₂e”) cinsinden 50 kuruş ve katları şeklinde sunulacaktır.
İhale seansına ilişkin miktar, başlangıç ve bitiş saatleri ile diğer hususlar ihale tarihinden en az 10 (on) iş günü önce kamuoyuna duyurulacak ve seans süresi en az 2 (iki) saat olacaktır. İhaleye katılan piyasa katılımcılarının teklifleri bakımından Yönetmelik’in 35’inci maddesi kapsamında hesaplanan teminat alınacaktır. Teklifler ETSPYS üzerinden bildirilecek; katılımcılar tekliflerini seans süresi içinde değiştirebilecek, pasife alabilecek veya iptal edebilecektir.
Teklifler en yüksek fiyattan en düşük fiyata doğru sıralanacak, aynı fiyatlı tekliflerde teklif zamanı esas alınacaktır. Satışa sunulan tahsisat miktarının tamamen veya kısmen eşleştiği en son alış teklifi fiyatı Tahsisat Referans Fiyatı (“TRF”) olarak belirlenecek ve ilgili seanstaki tüm katılımcılar için eşleşme fiyatı TRF olacaktır.
Satışa sunulan tahsisatların tamamen eşleşmemesi veya teklif miktarının toplam tahsisat miktarından az olması durumunda ihale iptal edilecektir. İptal edilen ihalelere konu tahsisat miktarı, ihale takvimine göre ilgili yıl içerisinde kalan ihale sayısına eşit oranda bölünerek dağıtılacak; son ihalenin iptali hâlinde ihale 15 (on beş) iş günü içinde tekrarlanacak ve ihale en fazla iki kez tekrarlanabilecektir. İlgili yıl içerisinde ihalenin iki defaya kadar tekrarlanması için yeterli süre bulunmaması veya ikinci tekrardan sonra da ihalenin iptal edilmesi hâlinde, ihaleye konu tahsisat miktarı bir sonraki takvim yılında ihale edilecektir. Eşleşen tahsisatlar ticari işlem onayının ardından İKS’de katılımcı hesaplarına transfer edilecektir.
Ek rezerv ihalesi, yalnızca teslim yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi amacıyla ve talep eden tesislerin tahsisat açıklarının toplamı ile sınırlı olmak üzere KPK kararı doğrultusunda düzenlenebilecektir. İDB’nin en az 7 (yedi) iş günü öncesinden yapacağı bildirim üzerine Piyasa İşletmecisi ihale tarihlerini duyuracak ve ihaleye yalnızca TR ETS Yönetmeliği’nde belirtilen koşulları sağlayan ve İDB tarafından Piyasa İşletmecisine bildirilen katılımcılar katılabilecektir. Bu ihalede asgari teklif fiyat limiti uygulanacak olup limit, Kasım ayının son iş günü itibarıyla hesaplanan son üç aya ait birincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatı ile son 3 (üç) aya ait spot tahsisat piyasası seanslarının ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatından yüksek olanın %50 fazlasına denk gelecek şekilde belirlenecektir. İlgili döneme ait birincil piyasa ağırlıklı ortalama fiyatı bulunmuyorsa spot tahsisat piyasası ağırlıklı ortalama fiyatları esas alınacaktır. Azami tahsisat fiyatı ise İDB’nin görüşü alınarak EPDK tarafından belirlenecektir. Alış teklifleri, katılımcının ilgili tesislerinin yükümlü olduğu ancak henüz itfa etmediği tahsisat miktarı ile ek rezerv ihalesinden önceki son iş günü İKS hesabında bulunan tahsisat miktarı arasındaki farkı geçemeyecek, ihalede alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesise ait itfa hesabına aktarılacaktır.
Piyasa katılımcılarının talebi üzerine, teslim etmeleri gereken tahsisatlar özelinde birincil piyasada ilave tamamlayıcı tahsisat fiyatı uygulanabilecektir. Bu amaçla işletilecek Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması kapsamındaki ihaleler İDB tarafından en az 7 (yedi) iş günü öncesinden belirlenecek ve eşleşme fiyatı, her bir piyasa katılımcısı için sunmuş olduğu alış yönlü teklif fiyatı olacaktır. Bu ihalelerde TRF hesaplanmayacaktır. Elde edilen tahsisatlar doğrudan ilgili tesise ait itfa hesabına aktarılacaktır.
IV. İkincil Piyasalar ve Tahsisat İkili Anlaşmaları
İkincil piyasalar, spot tahsisat piyasası ile kurulması hâlinde vadeli tahsisat piyasasından oluşmaktadır. Spot tahsisat piyasasında işlemler sürekli ticaret yöntemiyle gerçekleştirilecektir. Piyasa katılımcıları, İKS hesaplarında bulunan ticarete konu edilebilecek tahsisat miktarı ile aynı seansta aldıkları tahsisat miktarının toplamı kadar satış teklifi sunabilecek; teminatlarını aşan miktarda alış teklifi sunamayacaktır. Asgari teklif büyüklüğü ve fiyat adımı, birincil piyasadaki değerlerle aynıdır (1 lot, 50 kuruş ve katları). Lot değeri, önceden duyurulmak koşuluyla yalnızca yılın son ayında gerçekleştirilecek seanslar için değiştirilebilecektir.
Spot tahsisat piyasası seansları, ayda en az dört iş günü olmak üzere saat 10.00-15.00 arasında gerçekleştirilecektir. Piyasa İşletmecisi ihtiyaç hâlinde EPDK’ya ve ETSPYS üzerinden piyasa katılımcılarına en az bir iş günü öncesinden bildirmek koşuluyla yeni seans açabilecek veya seans sürelerini değiştirebilecektir. Seans sonrasında 30 (otuz) dakikalık bir dönem boyunca kontratlar işleme kapatılacak, yeni teklif girişine izin verilmeyecek, eşleşmemiş teklifler iptal edilecek ve itirazlar sonuçlandırılacaktır.
Spot tahsisat piyasasında eşleştirmede fiyat ve zaman önceliği uygulanacak; alışta en yüksek, satışta en düşük fiyatlı teklif, eşit fiyatlı tekliflerde ise ETSPYS’ye önce kaydedilen teklif öncelikli olacaktır. Eşleşme, teklif defterinde bekleyen teklifin fiyatı üzerinden gerçekleştirilecektir. Satış teklifine konu tahsisatlar bloke edilecek; ticari işlem onayını takiben eşleşen tahsisatlar satıcının İKS hesabından alıcının İKS hesabına aktarılacaktır. Piyasa İşletmecisi, katılımcıların kendi teklifleriyle eşleşmesini engelleyecektir.
Vadeli tahsisat piyasasının kurulması ve işletilmesine yönelik usul ve esaslar ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Sermaye Piyasası Kurulu ile koordineli olarak EPDK tarafından belirlenecektir.
Yönetmelik, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından birincil ve ikincil piyasalardaki işlem hacimleri dikkate alınarak aksi yönde bir karar alınmadığı sürece piyasa katılımcıları arasında tahsisat ikili anlaşmaları yapılmasına da imkân tanımaktadır. İkili anlaşmalar, tam iş günlerinde saat 10.00-17.00 arasında ETSPYS aracılığıyla bildirilecek; bu süre içinde yapılan bildirimler tek taraflı olarak iptal edilebilecektir. Bildirimin anlaşmaya taraf her iki katılımcı tarafından ortak olarak yapılması esas olup tek taraflı bildirim geçerli sayılmayacaktır. Bildirimde alıcı ve satıcı katılımcılara ve tesislere ilişkin bilgiler ile ikili anlaşma miktarı yer alacaktır. Bildirime konu tahsisatlar satıcı katılımcının İKS hesabında bloke edilecek ve bildirimin yapıldığı gün saat 17.05’te katılımcıların İKS hesapları arasında transfer edilecektir.
V. Teminat, Uzlaştırma ve Mali Hususlar
Birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası işlemlerinde ödeme yükümlülüklerini güvence altına almak ve nakit akışının sürekliliğini sağlamak amacıyla katılımcılardan teminat alınacaktır. Teminat tutarı, teklif ve eşleşmeler esas alınarak, piyasa işletim ücreti ve KDV de dikkate alınmak suretiyle Yönetmelik’teki formüllere göre hesaplanacaktır. Hesaplamada “piyasa işlem teminatı” ve “ek teminat” bileşenleri kullanılacaktır. Teminat yönetimi ve nakit takas gibi mali işlemleri yürüten merkezi uzlaştırma kuruluşu ile Piyasa İşletmecisi, bu süreçlerde görev paylaşımı yapacaktır.
Teminat olarak Türk Lirası, ABD Doları veya Avro; Yönetmelik’te belirtilen koşulları sağlayan kesin ve süresiz elektronik teminat mektupları; Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve Eurobond’lar ile Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Şirketi’nin yurt içinde veya dışında ihraç ettiği kira sertifikaları kabul edilecektir.
Nakit Türk Lirası ve Türk Lirası cinsinden elektronik teminat mektubu dışındaki kıymetlere değerleme katsayısı uygulanacak; teminatlarla ilgili tüm maliyetler katılımcı tarafından karşılanacaktır. Teminatın yetersiz kalması hâlinde teminat tamamlama çağrısı yapılacaktır. Teminat yatırma, çekme ve fazla teminatın iadesi işlemleri Yönetmelik’te belirtilen gün ve saatlerde gerçekleştirilecektir.
Uzlaştırma bakımından birincil piyasa ve spot tahsisat piyasasındaki ticari işlem onayları esas alınacak; katılımcılar için seans bazında tahsisat alışlarından kaynaklanan borç ve satışlarından kaynaklanan alacak tutarları hesaplanacaktır. Ön uzlaştırma bildirimleri seans günü saat 16.00’ya, nihai uzlaştırma bildirimleri ise saat 17.00’ye kadar ETSPYS aracılığıyla duyurulacaktır. Bildirimlerde alış ve satış miktarları, gecikme zammı kalemleri, piyasa işletim ücreti ve düzeltme kalemi yer alacaktır.
Piyasa işletim ücretleri her yıl EPDK tarafından belirlenecek; bu ücretlerin belirlenmesine ve tahsiline ilişkin hükümler ayrıca tebliğle düzenlenecektir. Piyasa işletim ücreti; yıllık katılım ücreti, birincil piyasadaki alış ve ikincil piyasalardaki alış-satış işlemleri için belirlenen ücret ile tahsisat ikili anlaşmaları için belirlenen ücretten oluşacaktır. Yıllık katılım ücreti, katılımcının piyasadan çıkması durumunda iade edilmeyecektir.
Piyasa İşletmecisi, nihai uzlaştırma bildirimlerinin duyurulduğu günü takip eden iş günü katılımcılar adına fatura düzenleyecek; alacaklı katılımcılar da ikincil piyasalara ilişkin faturalarını nihai uzlaştırma bildiriminin duyurulduğu tarihten itibaren en geç 7 (yedi) gün içinde Piyasa İşletmecisine gönderecektir. Nihai uzlaştırma bildiriminin yayımlandığı tarih fatura tebliğ tarihi sayılacak; borçlu katılımcılar net fatura bedellerini aracı bankalar aracılığıyla Piyasa İşletmecisinin merkezi uzlaştırma kuruluşundaki hesabına en geç fatura tebliğ tarihini takip eden ikinci iş günü ödeyecektir. Piyasa İşletmecisi ise alacaklı katılımcılara ödemeleri en geç fatura tebliğ tarihini takip eden üçüncü iş günü, tahsil edilen tutarlar oranında yapacaktır.
Katılımcının net fatura borcunu veya Piyasa İşletmecisinin alacaklı katılımcılara yapacağı ödemeyi süresinde yerine getirmemesi hâlinde temerrüt faizi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 51’inci maddesine göre belirlenen oran üzerinden uygulanacaktır. Net fatura borcunu fatura tebliğ tarihini takip eden 2 (iki) iş günü içinde ödemeyen katılımcının borcu için sırasıyla ETS piyasası için açılan hesaba, Türk Lirası cinsinden nakit teminat fazlasına ve Türk Lirası cinsinden nakit teminata başvurulacaktır. Bu süreçte, katılımcının merkezi uzlaştırma kuruluşu nezdindeki ETS nakit hesabında bulunan tutarın ve/veya sunması gereken toplam teminatın üzerindeki Türk Lirası cinsinden nakit teminatın borcu karşılamaya yeterli olması halinde borç, Piyasa İşletmecisinin belirlediği sırayla bu tutarlardan otomatik olarak karşılanacak ve katılımcı temerrüde düşmeyecektir. Başvurulan hesap ve Türk Lirası cinsinden nakit teminatların borcu karşılamaması hâlinde ise katılımcı ayrıca ihtara gerek olmaksızın fatura temerrüdüne düşmüş sayılacak ve diğer teminatlarına da başvurulacaktır. Temerrüt durumu boyunca ilgili katılımcının birincil ve ikincil piyasalarda işlem yapması engellenecek ve temerrüt EPDK’ya raporlanacaktır. Yönetmelik’in 44’üncü maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen teknik altyapı arızaları ve raporlama koşullarının gerçekleşmesi halinde ise Piyasa İşletmecisine ve piyasa katılımcısına temerrüt faizi uygulanmayacaktır.
VI. İtiraz, Arıza ve Bakım Prosedürleri ile Çeşitli Hükümler
Birincil piyasa ve spot tahsisat piyasasında ticari işlem onaylarına ilişkin bildirimlerde hata bulunması hâlinde, piyasa katılımcılarına bildirimden sonra 20 (yirmi) dakika itiraz süresi tanınmıştır. İtirazlar yalnızca süresinde yapılmaları ve hatanın Piyasa İşletmecisinden kaynaklanması hâlinde kabul edilecektir. Piyasa İşletmecisi, itiraz süresinin bitimini izleyen 20 (yirmi) dakika içinde itirazlara cevap verecektir. Süresinde itirazda bulunmayan katılımcı, ticari işlem onayını tüm içeriğiyle kabul etmiş sayılacak; ticari işlem onayları, itiraz süresinin bitimiyle fiyat ve miktar yönünden sözleşme niteliği kazanacaktır. İtiraza konu işlemlerin Yönetmelik’e aykırılık içermesi hâlinde Piyasa İşletmecisi ilgili seansı iptal edebilecek veya ilgili kontratı askıya alabilecektir.
Ön uzlaştırma bildirimlerine itiraz, bildirimin yayımlandığı gün saat 16.30’a kadar yapılacak ve aynı gün saat 16.45’e kadar sonuçlandırılacaktır. Fatura itirazları faturanın tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde yazılı olarak yapılabilecektir. Nihai uzlaştırma bildirimlerine yönelik gerekçeli yazılı itirazlar ise başvuruyu takip eden 10 (on) iş günü içinde sonuçlandırılacaktır. Yönetmelik’in 46’ncı maddesinin altıncı fıkrasında bu itirazlar için ayrıca sayısal bir başvuru süresi belirtilmemiştir. İtiraz başvurusunda bulunulması ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacaktır. Piyasa İşletmecisince varılan sonuca ilişkin ihtilaflar, piyasa katılımcılarının başvurusu üzerine EPDK tarafından incelenerek karara bağlanacaktır. Bu sürelerin takibi bakımından katılımcılar, Yönetmelik’in 50’nci maddesi uyarınca KEP ve diğer iletişim bilgilerini güncel tutmalı ve değişiklikleri ETSPYS üzerinden bildirmelidir.
ETSPYS’nin arızalanması, bakım yapılması veya iletişim hatlarının kesilmesi hâlinde Piyasa İşletmecisi süreleri uzatabilecek, birincil piyasada arızanın çözülemediği durumlarda ihaleyi iptal edebilecek ve spot tahsisat piyasasında ilgili kontratları askıya alacaktır. Piyasa İşletmecisi, ETSPYS’nin arızalanmaması için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Yönetmelik’in 47’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, arıza ve bakım prosedürlerinin yürütülmesi sonucunda ortaya çıkan ilave maliyet ve zararlardan Piyasa İşletmecisi sorumlu tutulmayacaktır.
Yönetmelik uyarınca tahsisatlar teminat sözleşmelerine konu edilemeyecek, teslim yükümlülüğüne konu olan ücretsiz tahsisatlar ilk aktarıldığı İKS hesabından transfer edilmedikçe haczedilemeyecektir. Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerle ilgili devir, temlik ve taşınır rehinleri Piyasa İşletmecisine karşı hüküm ifade etmeyecek; alacak ve haklar ise Piyasa İşletmecisinin belirlediği koşullara uygun olmak ve onayını almak kaydıyla devredilebilecek, rehnedilebilecek veya temlik edilebilecektir. Katılımcılara ilişkin ticari sır niteliğindeki bilgiler, kanunen yetkili merciler dışındaki üçüncü kişilerle paylaşılmayacaktır. Piyasa İşletmecisi, katılımcılar tarafından verilen bilgi ve belgelerin gizli tutulması ile talep üzerine ve niteliklerine uygun düştüğü ölçüde ilgili idarenin incelemesine sunulabilmesi için en az 10 (on) yıl süreyle saklanmasına yönelik tedbirleri alacaktır.
Yönetmelik’in 51’inci maddesi, piyasa bozucu davranışlara ilişkin olarak 14/02/2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik’e atıf yapmaktadır. Piyasa İşletmecisinin ilgili yükümlülüklerinin yanı sıra, ETS piyasasında ve ilgili ikili anlaşmalarda işlem yapan katılımcılar bakımından da dâhilî bilgilerin usulüne uygun açıklanması, bilgi suistimali ve piyasa manipülasyonundan kaçınılması ile şüpheli durumların EPDK’ya ve ilgili piyasa işletmecisine bildirilmesine ilişkin hükümler gözetilmelidir.
2026 sistem yılına özgü geçici düzenleme uyarınca, piyasa katılımcılarının tesis bazında doğrulanan sera gazı emisyon miktarına eşdeğer tahsisat miktarı için talepte bulunmaları hâlinde Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması uygulanabilecektir. Başvurular, tahsisatların ihracı ve ihale tarihlerine ilişkin hususlar İDB tarafından belirlenecektir. İhalelerde TRF hesaplanmayacak, her katılımcının kendi alış teklif fiyatı uygulanacaktır. Alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesisin itfa hesabına aktarılmakla birlikte teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesinde dikkate alınmayacaktır. Bu işlemlerde teklif sunma, teminat hesaplanması, ticari işlem onayı, uzlaştırma, fatura ve ödemelere ilişkin birincil piyasa hükümleri uygulanacaktır.
Son olarak, Yönetmelik’in uygulanmasına ilişkin birçok hususun, İDB ile EPDK tarafından belirlenecek usul ve esaslar ile Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanacak prosedür ve katılım anlaşmalarıyla düzenlenmesi öngörülmektedir. Bu nedenle ETS piyasasının uygulamadaki işleyişinin, Yönetmelik hükümlerinin yanı sıra ilerleyen dönemde yayımlanacak ikincil düzenlemeler ve uygulama belgeleriyle şekillenmesi beklenmektedir.
Daha fazla bilgi ve destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Yönetmelik, 14/03/2013 tarih ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 11’inci maddesi ile 02/07/2025 tarih ve 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 10’uncu maddesine dayanılarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (“EPDK”) tarafından hazırlanmıştır. 27/08/2026 tarih ve 33353 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği (“TR ETS Yönetmeliği”) ile birlikte uygulanacak olan Yönetmelik, sistemin piyasa ayağını düzenlemektedir.
Yönetmelik ile Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi’nin (“EPİAŞ”) Piyasa İşletmecisi sıfatıyla işleteceği ETS piyasasının birincil ve ikincil piyasalarının işleyişine, tahsisatların ihracı, transferi, iptali, ilgası ve itfası gibi işlemlerin kaydedildiği İKS’ye ve piyasa katılımcılarının teminat, uzlaştırma ve faturalama süreçlerine ilişkin esaslar düzenlenmektedir.
Bu düzenlemeler piyasa işleyişinin hukuki çerçevesini oluşturmakla birlikte, Yönetmelik’in yürürlüğe girmesi İKS ile birincil ve spot tahsisat piyasalarının aynı tarihte işlemlere açıldığı anlamına gelmemektedir. Nitekim Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesi uyarınca, bu altyapı ve piyasalar faaliyete başlayıncaya kadar ETS Piyasası Yönetim Sistemi (“ETSPYS”) üzerinde teslimat, faturalama ve ödeme yükümlülüğü doğurmayan sanal uygulama yapılması öngörülmüştür.
Yayımlanan Yönetmelik’le:
- Birincil piyasa (ihale), ikincil piyasalar (spot tahsisat piyasası ve kurulması hâlinde vadeli tahsisat piyasası) ile tahsisat ikili anlaşmalarının işleyişine ilişkin genel esaslar belirlenmiş,
- KS’de hesap açılması, tahsisatların kayden izlenmesi ve transferi ile birincil ve spot tahsisat piyasalarına kayıt süreçleri düzenlenmiş; ücretsiz tahsisatların tesis hesaplarına aktarılmasına ilişkin esaslar belirlenmiş,
- Birincil piyasada ihale yöntemi benimsenmiş; ek rezerv ihalesi ile Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizmasının işleyişine ilişkin esaslar düzenlenmiş,
- Spot tahsisat piyasasında sürekli ticaret yöntemi esas alınmış; teklif, eşleştirme ve ticari işlem onayı kuralları belirlenmiş,
- Piyasa katılımcıları için teminat, uzlaştırma, faturalama, ödeme ve temerrüt esasları ile merkezi uzlaştırma kuruluşunun görev ve sorumlulukları düzenlenmiş, itiraz ile arıza ve bakım prosedürleri öngörülmüş,
- Piyasaların faaliyete geçişine kadar sanal uygulama öngörülmüş; 2026 sistem yılı için, alınan tahsisatların teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesinde dikkate alınmadığı özel bir Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması düzenlenmiştir.
Yönetmelik’in öne çıkan düzenlemeleri aşağıda açıklanmaktadır.
I. Temel Kavramlar ve Genel Esaslar
Yönetmelik, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (“TR ETS”) işleyişini, sera gazı emisyonlarına net sıfır hedefine uygun bir üst sınır belirlenmesi ve bu sınıra dayalı olarak tahsisatların alınıp satılması esasına dayandırmaktadır. “Tahsisat”, misli nitelikte, devredilebilen, kaydi olarak ihraç edilen ve belirli bir süre boyunca bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkını ifade etmektedir. Tahsisatlar, TR ETS Yönetmeliği’nde belirtilen süreler boyunca geçerli olup geçerlilik süresi sonunda itfa edilmemiş olanlar İKS üzerinden ilga edilecektir.
ETS piyasası kapsamında Piyasa İşletmecisi, tahsisatların ihale yöntemiyle dağıtımını sağlayan birincil piyasayı ve tahsisatların alınıp satıldığı ikincil piyasaları işletmektedir. Birincil ve ikincil piyasalardaki tüm işlemler, Piyasa İşletmecisi tarafından işletilen ETSPYS üzerinden gerçekleştirilecek; Piyasa İşletmecisi faaliyetlerini İklim Değişikliği Başkanlığı (“İDB”) ve EPDK ile koordinasyon ve haberleşme içinde yürütecektir. Piyasa katılımcıları arasındaki tahsisat ikili anlaşmalarına dair bilgiler de Piyasa İşletmecisine bildirilecektir. Piyasa İşletmecisi, piyasaları ve İKS’yi eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin, şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde işletecek; İKS, birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası katılım anlaşmalarını hazırlayarak EPDK onayına sunacaktır. Birincil ve ikincil piyasalarda merkezi karşı taraf sıfatıyla alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt edecektir.
Yönetmelik ayrıca ETS kapsamındaki yükümlülüklerin takibine bağlı bazı işlem kısıtlamaları öngörmektedir. Buna göre, doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmadığı İDB tarafından Piyasa İşletmecisine bildirilen piyasa katılımcıları, İKS hesaplarındaki tahsisatlar üzerinde teslim yükümlülüğünün ifası dışında işlem yapamayacaktır. Raporun sunulduğunun İDB tarafından bildirilmesi üzerine işlem kısıtlaması kaldırılacaktır. TR ETS kapsamı dışında kaldığı İDB tarafından Piyasa İşletmecisine bildirilen tesisler ise tahsisat teslim yükümlülüklerini yerine getirdikten sonra hesaplarında tahsisat bulunması hâlinde ikincil piyasalarda ve tahsisat ikili anlaşmaları kapsamında yalnızca satış yönlü işlem yapabilecektir. Ertesi sistem yılı için kapsam dışında kalmalarına rağmen tahsisat açığı bulunması hâlinde ise ihtiyaç duyulan tahsisat miktarı kadar birincil ve ikincil piyasalarda ve tahsisat ikili anlaşmaları kapsamında yalnızca alış yönlü işlem yapabilecektir.
Piyasanın fiyat istikrarına ilişkin olarak, ihtiyaç duyulması hâlinde uygulanacak asgari ve azami tahsisat fiyatı aralıklarının belirlenmesinde Karbon Piyasası Kurulu (“KPK”) yetkili kılınmıştır. Bu aralıklar ek rezerv ihalesi ile Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizmasında uygulanmayacak, KPK kararları İDB ve Piyasa İşletmecisi tarafından internet sayfalarında ilan edilecektir.
II. İşlem Kayıt Sistemi ve Piyasalara Kayıt Süreçleri
İKS, tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, başka bir hesaba transferi, iptali, ilgası ve itfası işlemlerinin yapıldığı ve bu işlemlerin tesis bazında hesaplarda elektronik olarak izlendiği sistemdir. İKS kapsamında İDB, Piyasa İşletmecisi ve işletmeler adına hesaplar açılacak; tahsisatlar Ulusal Tahsisat Planı kapsamında belirlenen miktara göre İDB adına açılan hesaba ihraç edilecek ve ihraç edilen tahsisatların ihale takviminde belirlenen miktarı ihale hesabına aktarılacaktır. Ayrıca tahsisatların ilgili uygulama döneminin sonraki yıllarında kullanılması (bankalama), aynı uygulama dönemi içindeki sonraki yıllara ait tahsisatların yükümlülük yılı için kullanılması (ödünç alma) ve ek rezerv ihalesi ile Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizmasına ilişkin başvuruların alınması işlemleri de İKS üzerinden yürütülecektir. İhraç, kayıt, transfer ve itfa işlemleri hafta sonlarında, resmî tatil günlerinde ve yarım gün resmî tatil olan iş günlerinde yapılmayacak; tam iş günlerinde saat 10.00-17.00 arasında gerçekleştirilecektir.
ETS kapsamındaki işletmelerin İKS’de hesap açtırması zorunludur. Hesaplar işletme adına açılacak ve her bir işletme, işletmeye bağlı tesis veya tesisler adına işlem gerçekleştirecektir. Hesap açılabilmesi için merkezi uzlaştırma kuruluşu katılımcı anlaşmasının imzalanması, ETSPYS üzerinden Piyasa İşletmecisine başvuruda bulunulması ve İKS katılım anlaşmasının imzalanması gerekmektedir. Başvuruda işletme kayıt formu, belgelerde imzası bulunan kişilerin yetki belgelerinin aslı veya noter onaylı sureti, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği ve İKS katılım anlaşması sunulacaktır.
Piyasa İşletmecisi, başvuru dosyasını başvuru tarihini izleyen 10 (on) iş günü içinde inceleyecek ve eksiklikler için başvuru sahibine 10 (on) iş günü süre verecektir. Eksikliklerini zamanında tamamlamayan işletmelerin kayıt işlemi yapılmayacak ve bu işletmelerin yeniden başvuruda bulunması gerekecektir.
Birincil piyasada veya spot tahsisat piyasasında işlem yapabilmek için İKS’de hesap açılması ve Piyasa İşletmecisi ile ilgili piyasaya ait katılım anlaşmasının imzalanması gerekmektedir. Her iki piyasaya ilişkin kayıt başvuruları da ETSPYS üzerinden yapılacaktır.
Ücretsiz tahsisatlar, ETS mevzuatı doğrultusunda İDB’ye yapılan başvuru ve onay süreçlerinin tamamlanmasının ardından, İKS üzerinden piyasa katılımcılarının ilgili tesislerine ait hesaplara aktarılacaktır. Ücretsiz tahsisatlar, bir piyasa katılımcısının kendi tesisleri arasında transfer işlemine, tahsisat ikili anlaşmalarına ve ikincil piyasalar aracılığıyla satışa konu edilebilecektir.
III. Birincil Piyasa ve İhale Süreci
Birincil piyasa, İDB tarafından belirlenen ihale takvimine uygun şekilde ihale yöntemiyle işletilecek, Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra 15 (on beş) iş günü içinde ihale takvimi Piyasa İşletmecisinin internet sayfasında ilan edilecektir. İhalelerde yalnızca alış yönlü teklif sunulabilecek, tahsisatlar tek satıcı modeli uygulanarak piyasa katılımcılarının erişimine sunulacaktır. Asgari teklif büyüklüğü 1 lot olup 1 lot 100 tahsisata, 1 tahsisat ise 1 ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı emisyon değerine karşılık gelmektedir. Tekliflerde fiyatlar Türk lirası/ton karbondioksit eşdeğeri (“TL/tCO₂e”) cinsinden 50 kuruş ve katları şeklinde sunulacaktır.
İhale seansına ilişkin miktar, başlangıç ve bitiş saatleri ile diğer hususlar ihale tarihinden en az 10 (on) iş günü önce kamuoyuna duyurulacak ve seans süresi en az 2 (iki) saat olacaktır. İhaleye katılan piyasa katılımcılarının teklifleri bakımından Yönetmelik’in 35’inci maddesi kapsamında hesaplanan teminat alınacaktır. Teklifler ETSPYS üzerinden bildirilecek; katılımcılar tekliflerini seans süresi içinde değiştirebilecek, pasife alabilecek veya iptal edebilecektir.
Teklifler en yüksek fiyattan en düşük fiyata doğru sıralanacak, aynı fiyatlı tekliflerde teklif zamanı esas alınacaktır. Satışa sunulan tahsisat miktarının tamamen veya kısmen eşleştiği en son alış teklifi fiyatı Tahsisat Referans Fiyatı (“TRF”) olarak belirlenecek ve ilgili seanstaki tüm katılımcılar için eşleşme fiyatı TRF olacaktır.
Satışa sunulan tahsisatların tamamen eşleşmemesi veya teklif miktarının toplam tahsisat miktarından az olması durumunda ihale iptal edilecektir. İptal edilen ihalelere konu tahsisat miktarı, ihale takvimine göre ilgili yıl içerisinde kalan ihale sayısına eşit oranda bölünerek dağıtılacak; son ihalenin iptali hâlinde ihale 15 (on beş) iş günü içinde tekrarlanacak ve ihale en fazla iki kez tekrarlanabilecektir. İlgili yıl içerisinde ihalenin iki defaya kadar tekrarlanması için yeterli süre bulunmaması veya ikinci tekrardan sonra da ihalenin iptal edilmesi hâlinde, ihaleye konu tahsisat miktarı bir sonraki takvim yılında ihale edilecektir. Eşleşen tahsisatlar ticari işlem onayının ardından İKS’de katılımcı hesaplarına transfer edilecektir.
Ek rezerv ihalesi, yalnızca teslim yükümlülüğünün yerine getirilebilmesi amacıyla ve talep eden tesislerin tahsisat açıklarının toplamı ile sınırlı olmak üzere KPK kararı doğrultusunda düzenlenebilecektir. İDB’nin en az 7 (yedi) iş günü öncesinden yapacağı bildirim üzerine Piyasa İşletmecisi ihale tarihlerini duyuracak ve ihaleye yalnızca TR ETS Yönetmeliği’nde belirtilen koşulları sağlayan ve İDB tarafından Piyasa İşletmecisine bildirilen katılımcılar katılabilecektir. Bu ihalede asgari teklif fiyat limiti uygulanacak olup limit, Kasım ayının son iş günü itibarıyla hesaplanan son üç aya ait birincil piyasa ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatı ile son 3 (üç) aya ait spot tahsisat piyasası seanslarının ağırlıklı ortalama tahsisat fiyatından yüksek olanın %50 fazlasına denk gelecek şekilde belirlenecektir. İlgili döneme ait birincil piyasa ağırlıklı ortalama fiyatı bulunmuyorsa spot tahsisat piyasası ağırlıklı ortalama fiyatları esas alınacaktır. Azami tahsisat fiyatı ise İDB’nin görüşü alınarak EPDK tarafından belirlenecektir. Alış teklifleri, katılımcının ilgili tesislerinin yükümlü olduğu ancak henüz itfa etmediği tahsisat miktarı ile ek rezerv ihalesinden önceki son iş günü İKS hesabında bulunan tahsisat miktarı arasındaki farkı geçemeyecek, ihalede alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesise ait itfa hesabına aktarılacaktır.
Piyasa katılımcılarının talebi üzerine, teslim etmeleri gereken tahsisatlar özelinde birincil piyasada ilave tamamlayıcı tahsisat fiyatı uygulanabilecektir. Bu amaçla işletilecek Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması kapsamındaki ihaleler İDB tarafından en az 7 (yedi) iş günü öncesinden belirlenecek ve eşleşme fiyatı, her bir piyasa katılımcısı için sunmuş olduğu alış yönlü teklif fiyatı olacaktır. Bu ihalelerde TRF hesaplanmayacaktır. Elde edilen tahsisatlar doğrudan ilgili tesise ait itfa hesabına aktarılacaktır.
IV. İkincil Piyasalar ve Tahsisat İkili Anlaşmaları
İkincil piyasalar, spot tahsisat piyasası ile kurulması hâlinde vadeli tahsisat piyasasından oluşmaktadır. Spot tahsisat piyasasında işlemler sürekli ticaret yöntemiyle gerçekleştirilecektir. Piyasa katılımcıları, İKS hesaplarında bulunan ticarete konu edilebilecek tahsisat miktarı ile aynı seansta aldıkları tahsisat miktarının toplamı kadar satış teklifi sunabilecek; teminatlarını aşan miktarda alış teklifi sunamayacaktır. Asgari teklif büyüklüğü ve fiyat adımı, birincil piyasadaki değerlerle aynıdır (1 lot, 50 kuruş ve katları). Lot değeri, önceden duyurulmak koşuluyla yalnızca yılın son ayında gerçekleştirilecek seanslar için değiştirilebilecektir.
Spot tahsisat piyasası seansları, ayda en az dört iş günü olmak üzere saat 10.00-15.00 arasında gerçekleştirilecektir. Piyasa İşletmecisi ihtiyaç hâlinde EPDK’ya ve ETSPYS üzerinden piyasa katılımcılarına en az bir iş günü öncesinden bildirmek koşuluyla yeni seans açabilecek veya seans sürelerini değiştirebilecektir. Seans sonrasında 30 (otuz) dakikalık bir dönem boyunca kontratlar işleme kapatılacak, yeni teklif girişine izin verilmeyecek, eşleşmemiş teklifler iptal edilecek ve itirazlar sonuçlandırılacaktır.
Spot tahsisat piyasasında eşleştirmede fiyat ve zaman önceliği uygulanacak; alışta en yüksek, satışta en düşük fiyatlı teklif, eşit fiyatlı tekliflerde ise ETSPYS’ye önce kaydedilen teklif öncelikli olacaktır. Eşleşme, teklif defterinde bekleyen teklifin fiyatı üzerinden gerçekleştirilecektir. Satış teklifine konu tahsisatlar bloke edilecek; ticari işlem onayını takiben eşleşen tahsisatlar satıcının İKS hesabından alıcının İKS hesabına aktarılacaktır. Piyasa İşletmecisi, katılımcıların kendi teklifleriyle eşleşmesini engelleyecektir.
Vadeli tahsisat piyasasının kurulması ve işletilmesine yönelik usul ve esaslar ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve Sermaye Piyasası Kurulu ile koordineli olarak EPDK tarafından belirlenecektir.
Yönetmelik, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından birincil ve ikincil piyasalardaki işlem hacimleri dikkate alınarak aksi yönde bir karar alınmadığı sürece piyasa katılımcıları arasında tahsisat ikili anlaşmaları yapılmasına da imkân tanımaktadır. İkili anlaşmalar, tam iş günlerinde saat 10.00-17.00 arasında ETSPYS aracılığıyla bildirilecek; bu süre içinde yapılan bildirimler tek taraflı olarak iptal edilebilecektir. Bildirimin anlaşmaya taraf her iki katılımcı tarafından ortak olarak yapılması esas olup tek taraflı bildirim geçerli sayılmayacaktır. Bildirimde alıcı ve satıcı katılımcılara ve tesislere ilişkin bilgiler ile ikili anlaşma miktarı yer alacaktır. Bildirime konu tahsisatlar satıcı katılımcının İKS hesabında bloke edilecek ve bildirimin yapıldığı gün saat 17.05’te katılımcıların İKS hesapları arasında transfer edilecektir.
V. Teminat, Uzlaştırma ve Mali Hususlar
Birincil piyasa ve spot tahsisat piyasası işlemlerinde ödeme yükümlülüklerini güvence altına almak ve nakit akışının sürekliliğini sağlamak amacıyla katılımcılardan teminat alınacaktır. Teminat tutarı, teklif ve eşleşmeler esas alınarak, piyasa işletim ücreti ve KDV de dikkate alınmak suretiyle Yönetmelik’teki formüllere göre hesaplanacaktır. Hesaplamada “piyasa işlem teminatı” ve “ek teminat” bileşenleri kullanılacaktır. Teminat yönetimi ve nakit takas gibi mali işlemleri yürüten merkezi uzlaştırma kuruluşu ile Piyasa İşletmecisi, bu süreçlerde görev paylaşımı yapacaktır.
Teminat olarak Türk Lirası, ABD Doları veya Avro; Yönetmelik’te belirtilen koşulları sağlayan kesin ve süresiz elektronik teminat mektupları; Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve Eurobond’lar ile Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Şirketi’nin yurt içinde veya dışında ihraç ettiği kira sertifikaları kabul edilecektir.
Nakit Türk Lirası ve Türk Lirası cinsinden elektronik teminat mektubu dışındaki kıymetlere değerleme katsayısı uygulanacak; teminatlarla ilgili tüm maliyetler katılımcı tarafından karşılanacaktır. Teminatın yetersiz kalması hâlinde teminat tamamlama çağrısı yapılacaktır. Teminat yatırma, çekme ve fazla teminatın iadesi işlemleri Yönetmelik’te belirtilen gün ve saatlerde gerçekleştirilecektir.
Uzlaştırma bakımından birincil piyasa ve spot tahsisat piyasasındaki ticari işlem onayları esas alınacak; katılımcılar için seans bazında tahsisat alışlarından kaynaklanan borç ve satışlarından kaynaklanan alacak tutarları hesaplanacaktır. Ön uzlaştırma bildirimleri seans günü saat 16.00’ya, nihai uzlaştırma bildirimleri ise saat 17.00’ye kadar ETSPYS aracılığıyla duyurulacaktır. Bildirimlerde alış ve satış miktarları, gecikme zammı kalemleri, piyasa işletim ücreti ve düzeltme kalemi yer alacaktır.
Piyasa işletim ücretleri her yıl EPDK tarafından belirlenecek; bu ücretlerin belirlenmesine ve tahsiline ilişkin hükümler ayrıca tebliğle düzenlenecektir. Piyasa işletim ücreti; yıllık katılım ücreti, birincil piyasadaki alış ve ikincil piyasalardaki alış-satış işlemleri için belirlenen ücret ile tahsisat ikili anlaşmaları için belirlenen ücretten oluşacaktır. Yıllık katılım ücreti, katılımcının piyasadan çıkması durumunda iade edilmeyecektir.
Piyasa İşletmecisi, nihai uzlaştırma bildirimlerinin duyurulduğu günü takip eden iş günü katılımcılar adına fatura düzenleyecek; alacaklı katılımcılar da ikincil piyasalara ilişkin faturalarını nihai uzlaştırma bildiriminin duyurulduğu tarihten itibaren en geç 7 (yedi) gün içinde Piyasa İşletmecisine gönderecektir. Nihai uzlaştırma bildiriminin yayımlandığı tarih fatura tebliğ tarihi sayılacak; borçlu katılımcılar net fatura bedellerini aracı bankalar aracılığıyla Piyasa İşletmecisinin merkezi uzlaştırma kuruluşundaki hesabına en geç fatura tebliğ tarihini takip eden ikinci iş günü ödeyecektir. Piyasa İşletmecisi ise alacaklı katılımcılara ödemeleri en geç fatura tebliğ tarihini takip eden üçüncü iş günü, tahsil edilen tutarlar oranında yapacaktır.
Katılımcının net fatura borcunu veya Piyasa İşletmecisinin alacaklı katılımcılara yapacağı ödemeyi süresinde yerine getirmemesi hâlinde temerrüt faizi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 51’inci maddesine göre belirlenen oran üzerinden uygulanacaktır. Net fatura borcunu fatura tebliğ tarihini takip eden 2 (iki) iş günü içinde ödemeyen katılımcının borcu için sırasıyla ETS piyasası için açılan hesaba, Türk Lirası cinsinden nakit teminat fazlasına ve Türk Lirası cinsinden nakit teminata başvurulacaktır. Bu süreçte, katılımcının merkezi uzlaştırma kuruluşu nezdindeki ETS nakit hesabında bulunan tutarın ve/veya sunması gereken toplam teminatın üzerindeki Türk Lirası cinsinden nakit teminatın borcu karşılamaya yeterli olması halinde borç, Piyasa İşletmecisinin belirlediği sırayla bu tutarlardan otomatik olarak karşılanacak ve katılımcı temerrüde düşmeyecektir. Başvurulan hesap ve Türk Lirası cinsinden nakit teminatların borcu karşılamaması hâlinde ise katılımcı ayrıca ihtara gerek olmaksızın fatura temerrüdüne düşmüş sayılacak ve diğer teminatlarına da başvurulacaktır. Temerrüt durumu boyunca ilgili katılımcının birincil ve ikincil piyasalarda işlem yapması engellenecek ve temerrüt EPDK’ya raporlanacaktır. Yönetmelik’in 44’üncü maddesinin beşinci fıkrasında belirtilen teknik altyapı arızaları ve raporlama koşullarının gerçekleşmesi halinde ise Piyasa İşletmecisine ve piyasa katılımcısına temerrüt faizi uygulanmayacaktır.
VI. İtiraz, Arıza ve Bakım Prosedürleri ile Çeşitli Hükümler
Birincil piyasa ve spot tahsisat piyasasında ticari işlem onaylarına ilişkin bildirimlerde hata bulunması hâlinde, piyasa katılımcılarına bildirimden sonra 20 (yirmi) dakika itiraz süresi tanınmıştır. İtirazlar yalnızca süresinde yapılmaları ve hatanın Piyasa İşletmecisinden kaynaklanması hâlinde kabul edilecektir. Piyasa İşletmecisi, itiraz süresinin bitimini izleyen 20 (yirmi) dakika içinde itirazlara cevap verecektir. Süresinde itirazda bulunmayan katılımcı, ticari işlem onayını tüm içeriğiyle kabul etmiş sayılacak; ticari işlem onayları, itiraz süresinin bitimiyle fiyat ve miktar yönünden sözleşme niteliği kazanacaktır. İtiraza konu işlemlerin Yönetmelik’e aykırılık içermesi hâlinde Piyasa İşletmecisi ilgili seansı iptal edebilecek veya ilgili kontratı askıya alabilecektir.
Ön uzlaştırma bildirimlerine itiraz, bildirimin yayımlandığı gün saat 16.30’a kadar yapılacak ve aynı gün saat 16.45’e kadar sonuçlandırılacaktır. Fatura itirazları faturanın tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde yazılı olarak yapılabilecektir. Nihai uzlaştırma bildirimlerine yönelik gerekçeli yazılı itirazlar ise başvuruyu takip eden 10 (on) iş günü içinde sonuçlandırılacaktır. Yönetmelik’in 46’ncı maddesinin altıncı fıkrasında bu itirazlar için ayrıca sayısal bir başvuru süresi belirtilmemiştir. İtiraz başvurusunda bulunulması ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacaktır. Piyasa İşletmecisince varılan sonuca ilişkin ihtilaflar, piyasa katılımcılarının başvurusu üzerine EPDK tarafından incelenerek karara bağlanacaktır. Bu sürelerin takibi bakımından katılımcılar, Yönetmelik’in 50’nci maddesi uyarınca KEP ve diğer iletişim bilgilerini güncel tutmalı ve değişiklikleri ETSPYS üzerinden bildirmelidir.
ETSPYS’nin arızalanması, bakım yapılması veya iletişim hatlarının kesilmesi hâlinde Piyasa İşletmecisi süreleri uzatabilecek, birincil piyasada arızanın çözülemediği durumlarda ihaleyi iptal edebilecek ve spot tahsisat piyasasında ilgili kontratları askıya alacaktır. Piyasa İşletmecisi, ETSPYS’nin arızalanmaması için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Yönetmelik’in 47’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, arıza ve bakım prosedürlerinin yürütülmesi sonucunda ortaya çıkan ilave maliyet ve zararlardan Piyasa İşletmecisi sorumlu tutulmayacaktır.
Yönetmelik uyarınca tahsisatlar teminat sözleşmelerine konu edilemeyecek, teslim yükümlülüğüne konu olan ücretsiz tahsisatlar ilk aktarıldığı İKS hesabından transfer edilmedikçe haczedilemeyecektir. Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerle ilgili devir, temlik ve taşınır rehinleri Piyasa İşletmecisine karşı hüküm ifade etmeyecek; alacak ve haklar ise Piyasa İşletmecisinin belirlediği koşullara uygun olmak ve onayını almak kaydıyla devredilebilecek, rehnedilebilecek veya temlik edilebilecektir. Katılımcılara ilişkin ticari sır niteliğindeki bilgiler, kanunen yetkili merciler dışındaki üçüncü kişilerle paylaşılmayacaktır. Piyasa İşletmecisi, katılımcılar tarafından verilen bilgi ve belgelerin gizli tutulması ile talep üzerine ve niteliklerine uygun düştüğü ölçüde ilgili idarenin incelemesine sunulabilmesi için en az 10 (on) yıl süreyle saklanmasına yönelik tedbirleri alacaktır.
Yönetmelik’in 51’inci maddesi, piyasa bozucu davranışlara ilişkin olarak 14/02/2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik’e atıf yapmaktadır. Piyasa İşletmecisinin ilgili yükümlülüklerinin yanı sıra, ETS piyasasında ve ilgili ikili anlaşmalarda işlem yapan katılımcılar bakımından da dâhilî bilgilerin usulüne uygun açıklanması, bilgi suistimali ve piyasa manipülasyonundan kaçınılması ile şüpheli durumların EPDK’ya ve ilgili piyasa işletmecisine bildirilmesine ilişkin hükümler gözetilmelidir.
2026 sistem yılına özgü geçici düzenleme uyarınca, piyasa katılımcılarının tesis bazında doğrulanan sera gazı emisyon miktarına eşdeğer tahsisat miktarı için talepte bulunmaları hâlinde Tamamlayıcı Tahsisat Fiyatı Mekanizması uygulanabilecektir. Başvurular, tahsisatların ihracı ve ihale tarihlerine ilişkin hususlar İDB tarafından belirlenecektir. İhalelerde TRF hesaplanmayacak, her katılımcının kendi alış teklif fiyatı uygulanacaktır. Alınan tahsisatlar doğrudan ilgili tesisin itfa hesabına aktarılmakla birlikte teslim yükümlülüğünün yerine getirilmesinde dikkate alınmayacaktır. Bu işlemlerde teklif sunma, teminat hesaplanması, ticari işlem onayı, uzlaştırma, fatura ve ödemelere ilişkin birincil piyasa hükümleri uygulanacaktır.
Son olarak, Yönetmelik’in uygulanmasına ilişkin birçok hususun, İDB ile EPDK tarafından belirlenecek usul ve esaslar ile Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanacak prosedür ve katılım anlaşmalarıyla düzenlenmesi öngörülmektedir. Bu nedenle ETS piyasasının uygulamadaki işleyişinin, Yönetmelik hükümlerinin yanı sıra ilerleyen dönemde yayımlanacak ikincil düzenlemeler ve uygulama belgeleriyle şekillenmesi beklenmektedir.
Daha fazla bilgi ve destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
PDF İndirin
s.kayikci@lbfpartners.com
